Recepten hondenvoer: zelf koken voor je hond, wat je eerst moet weten

Zoek je recepten voor hondenvoer omdat je zelf eten wilt maken voor je hond? Goed idee om eerst dit artikel te lezen. Voordat je één pan op het vuur zet, moet je weten wat het veterinaire onderzoek laat zien: de meeste zelfgemaakte recepten die online en in boeken rondgaan, dekken de behoefte aan essentiële voedingsstoffen niet. Onderzoekers van de Universiteit van Californië in Davis analyseerden 200 recepten voor volwassen honden. Slechts 9 voldeden aan de officiële voedingsnormen voor hondenvoer en maar 5 aan de aanbevolen hoeveelheden van de National Research Council (Stockman, Fascetti, Kass en Larsen, JAVMA 2013). Dat betekent niet dat je nooit voor je hond mag koken. Het betekent dat je moet weten welke van de vier heel verschillende dingen je eigenlijk maakt, en hoe je de gaten in de kom opvangt. Bij Pure Majesty Pets doen we dat met vloeibare supplementen die je per pipet afmeet en zonder extra kookstap door het eten mengt.

Zelf hondenvoer maken: de vier categorieën

Bijna elke discussie over zelfgemaakt hondenvoer ontstaat doordat mensen deze vier categorieën door elkaar halen. Ze hebben een totaal ander risicoprofiel. Benoem dus eerst wat jij gaat maken, en kook pas daarna.

Alleen categorie 4 kan commercieel voer vervangen. En categorie 4 kun je niet veilig improviseren vanuit een blog, ook niet vanuit deze. Daarom publiceren we hier bewust geen ‘compleet en uitgebalanceerd’ recept: zo’n recept moet berekend worden door iemand die daarvoor is opgeleid, op basis van het gewicht, de leeftijd en de gezondheid van jouw hond.

Wat we je wél kunnen geven: vier eenvoudige recepten voor traktaties en toppers, een duidelijk beslisschema en een lijst met voedingsmiddelen die nooit in de pan horen. En omdat thuis gekookte kommen vaak net iets missen, laten we zien hoe je ze aanvult met Pure Majesty vloeibaar collageen of ons vloeibaar probioticum 3-in-1.

Waarom zelfgemaakte recepten tekortschieten: de ontbrekende voedingsstoffen

De tekorten zijn niet willekeurig. Ze concentreren zich rond een klein aantal voedingsstoffen die je met ingrediënten uit de supermarkt moeilijk binnenkrijgt zonder gericht supplement. In de analyse van de 200 recepten was 95% tekort aan minstens één essentiële voedingsstof en ongeveer 84% aan meerdere.

Bron: Stockman J, Fascetti AJ, Kass PH, Larsen JA, JAVMA 2013;242:1500–1505.

Twee andere bevindingen verdienen aandacht. Ten eerste waren de meeste recepten vaag over het ingrediënt, de hoeveelheid, de bereiding of welk supplement je moest gebruiken. Twee mensen die hetzelfde recept volgen, maken dus twee voedingskundig verschillende maaltijden. Ten tweede hielp het niet om af te wisselen tussen meerdere onvolledige recepten: de tekorten bleven bestaan.

Bij therapeutische diëten is het beeld nog slechter. In een evaluatie van recepten voor honden en katten met chronische nierziekte lag het ruw eiwit of minstens één aminozuur in 30 van de 39 hondenrecepten (76,9%) onder de aanbevelingen, terwijl de meeste van die recepten door dierenartsen waren geschreven (Larsen JA, Parks EM, Heinze CR, Fascetti AJ, JAVMA 2012;240:532–538). Een zelfgemaakt dieet voor een vastgestelde ziekte is dus de risicovolste variant van dit project, niet de veiligste.

Ook het Nederlandse LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren) adviseert in zijn informatie over de voeding van de hond om een volledig voer als basis te nemen: dan weet je zeker dat je hond alle voedingsstoffen in de juiste verhouding krijgt.

Zelf koken voor je hond: hoeveelheid en beslisschema

Een van de meest gezochte vragen is ‘zelf koken voor hond, hoeveelheid?’. Het eerlijke antwoord: de hoeveelheid hangt af van de energiebehoefte van jouw hond en van de samenstelling van het recept, en dat kun je niet uit een vuistregel halen. Begin daarom bij deze vragen, op volgorde. Stop bij het eerste ‘ja’.

1. Heeft je hond een vastgestelde aandoening (nierziekte, leverziekte, alvleesklierontsteking, bewezen voedselallergie, blaasstenen)? Gebruik dan geen internetrecept. Vraag je dierenarts om een dieetvoer of om een doorverwijzing naar een veterinair voedingsspecialist. Krabt je hond en verdenk je het voer, dan moet een eliminatiedieet goed worden uitgevoerd om iets te betekenen. Lees eerst onze gids over het beste hondenvoer bij allergieën en gistinfecties voordat je iets verandert.
2. Ben je bereid elke maaltijd te koken, ingrediënten af te wegen en een voorgeschreven supplementmix te kopen, zolang je hond leeft? Zo ja, laat dan een recept op maat maken (zie hieronder). Zo nee, stop hier: een half gevolgd zelfgemaakt dieet is riskanter dan commercieel voer.
3. Is je hond gewoon een kieskeurige eter of wil je iets vers toevoegen? Houd het volledige voer als basis en gebruik een topper, maximaal 10% van de dagelijkse calorieën.
4. Niets van het bovenstaande, en maak je je vooral zorgen over de kwaliteit van het voer? Stel je huidige merk dan de WSAVA-vragen verderop, in plaats van over te stappen op zelfgemaakt.

Kies je voor optie 3, en dat doen de meeste Nederlandse hondeneigenaren, dan is de dagelijkse kom eigenlijk al compleet. Wat je toevoegt, is extra: smaak, variatie en gerichte ondersteuning. Precies daarvoor is ons vloeibaar collageen ontwikkeld: je meet het af met de pipet en roert het door de brokken of de zelfgemaakte topper.

Waar haal je een echt compleet recept vandaan?

Dit zijn de serieuze routes naar een volledig zelfgemaakt dieet (categorie 4):

• Een veterinair voedingsspecialist. In Europa zijn dat dierenartsen met een specialisatie bij het European College of Veterinary Comparative Nutrition (ECVCN). Veel van hen doen ook consulten op afstand. Je eigen dierenarts kan je doorverwijzen.
• Een online rekentool van een voedingsspecialist, zoals BalanceIT, die recepten combineert met een bijpassende supplementmix. Bespreek de uitkomst altijd met je dierenarts.
• Je eigen dierenarts, die bij een eenvoudige vraag (bijvoorbeeld een tijdelijk licht dieet) zelf een schema kan geven, en bij een volledig dieet doorverwijst.

Een goed berekend zelfgemaakt dieet bevat bijna altijd een supplementmix met vitamines en mineralen. Noemt een recept zich ‘compleet’ zonder enig supplement? Beschouw dat als een rode vlag.

Wat mag een hond niet eten? Ingrediënten die nooit in een recept horen

Gecontroleerd aan de hand van de Merck Veterinary Manual en de voorlichting van het LICG. Deze voedingsmiddelen horen nooit in een zelfgemaakt hondenrecept:

• Xylitol (berkensuiker): in pindakaas, gebak en kauwgom; kan een snelle daling van de bloedsuiker en leverschade veroorzaken.
• Druiven en rozijnen: in verband gebracht met nierfalen; er is geen veilige hoeveelheid bekend.
• Ui, knoflook, bieslook en prei (alle Allium-soorten, ook als poeder): kunnen rode bloedcellen beschadigen. Let op bouillonblokjes en kant-en-klare kruidenmixen.
• Macadamianoten.
• Chocolade en andere bronnen van methylxanthines (koffie, cafeïne). Denk aan de chocoladeletters en hagelslag in huis.
• Alcohol, ook in gerechten die ermee gekookt zijn.
• Rauw gistdeeg: kan de maag doen opzwellen en vormt alcohol tijdens het rijzen.
• Te veel zout: geen zout toevoegen, geen zoute bouillon en geen bouillonblokjes.

Denk je dat je hond iets hiervan heeft gegeten? Bel meteen je dierenarts of, buiten openingstijden, de dierenartsenspoeddienst in je regio. Wacht niet tot er klachten zijn.

Lees ook: slechte adem bij je hond: oorzaken, alarmsignalen en oplossingen.

Recepten hondenvoer: vier eenvoudige recepten voor traktaties en toppers

Geen van deze recepten is een volledige maaltijd. Elk recept is bedoeld als aanvulling op een volledig en uitgebalanceerd voer. Houd traktaties en toppers samen onder 10% van de dagelijkse calorieën van je hond: die vuistregel gebruiken veterinaire voedingsdiensten van universiteiten juist zodat de overige 90% de voeding in balans houdt. Introduceer iets nieuws altijd in kleine hoeveelheden, verspreid over een paar dagen.

1. Pompoen-havervlokkoekjes (traktatie)

• 120 g pompoenpuree uit blik of zelf gekookt (100% pompoen, geen taartvulling met kruiden en suiker)
• 90 g gewone havervlokken, gemalen
• Meng, rol er kleine balletjes van, druk ze plat en bak ze ongeveer 15 minuten op 175 °C. Laat volledig afkoelen. Maximaal 5 dagen houdbaar in de koelkast.

2. Kip met zoete aardappel (topper)

• Kipfilet zonder vel, gepocheerd in water, zonder zout, olie of kruiden, in reepjes getrokken
• Zoete aardappel, gebakken in de oven, zonder schil, fijngeprakt
• Meng 1:1. Geef ongeveer een eetlepel bovenop de gewone maaltijd en geef iets minder brokken, zodat de calorieën van de dag gelijk blijven. Een paar pipetten vloeibaar collageen roer je er direct doorheen.

3. Bevroren yoghurt-pompoenblokjes (traktatie)

• Volle of magere yoghurt naturel zonder suiker (check het etiket op xylitol en zoetstoffen)
• Een gelijke hoeveelheid pompoenpuree
• Mix en vries in in een ijsblokjesvorm. Geef een portie die past bij je hond: een klein hondje hoeft geen heel blokje. Sla dit recept over als je hond slecht reageert op zuivel.

4. Licht dieet op advies van de dierenarts (alleen kort)

• Gekookte kipfilet met gekookte witte rijst, zonder vet en zonder kruiden, in kleine porties verspreid over de dag
• Alleen op advies van je dierenarts en alleen voor een paar dagen. Deze combinatie is bewust onvolledig en niet veilig als dieet voor de lange termijn. Aanhoudend braken, diarree, bloed, sloomheid of niet willen eten zijn een reden om langs te gaan, geen reden om rijst te blijven koken.

Herstelt je hond van maag-darmklachten en ga je weer terug naar het gewone voer? Dan is dat een goed moment voor het Pure Majesty vloeibaar probioticum, met per mL 2 miljard KVE S. boulardii, 4 miljard Bacillus coagulans en 4 miljard B. subtilis. Je doseert het met de gegradueerde pipet over het voer, volgens het etiket.

Zo gebruik je supplementen bij zelfgemaakt eten

Wil je de kom aanvullen zonder het hele dieet om te gooien, houd het dan simpel. Dit is hoe onze klanten het doen:

Een supplement maakt een onvolledig recept niet compleet: daarvoor is een berekende vitamine- en mineralenmix nodig. Maar bovenop een volledige basis is het de makkelijkste manier om gericht iets extra’s te geven, zonder extra kookstap.

Rauw voeren (BARF): wat het onderzoek in Nederland liet zien

Rauw voeren is in Nederland populair. Onderzoekers van de Universiteit Utrecht testten 35 diepvriesproducten met rauw vlees voor honden en katten van acht merken die in Nederlandse winkels te koop waren (van Bree et al., Veterinary Record 2018). Ze vonden in 80% van de producten ESBL-producerende E. coli, in 43% Listeria monocytogenes en in 20% Salmonella, naast parasieten zoals Sarcocystis en Toxoplasma. Gezond ogende huisdieren kunnen zulke bacteriën uitscheiden en zo een risico vormen voor mensen in huis, vooral jonge kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met een verminderde weerstand.

Kies je toch voor rauw, dan is strikte hygiëne in de keuken niet onderhandelbaar: apart snijplankje, handen wassen, voerbak na elke maaltijd schoonmaken en ontdooien in de koelkast. Ook bij rauw voer geldt: een zelf samengesteld BARF-menu loopt dezelfde risico’s op tekorten als een gekookt recept.

Graanvrij en peulvruchten: een eerlijke samenvatting over DCM

Sinds 2018 wordt internationaal onderzocht of er een verband is tussen bepaalde diëten en gedilateerde cardiomyopathie (DCM), een hartspierziekte, bij honden. Veel van de gemelde gevallen aten voer dat als graanvrij werd verkocht en veel erwten, linzen, andere peulvruchten of aardappel bevatte. De onderzoekende instanties gaven later aan dat het om een complexe kwestie met meerdere factoren gaat, dat ook voer mét granen in de meldingen voorkwam, en dat een oorzakelijk verband niet is aangetoond. Het onderzoek loopt door, en het huidige werk wijst erop dat het niet simpelweg om het ontbreken van granen of een taurinetekort gaat.

Waarom dit belangrijk is voor zelf koken: een zelfgemaakt recept met veel peulvruchten zit precies in de hoek die nog wordt onderzocht. Nog een reden om een volledig recept door een specialist te laten beoordelen.

WSAVA-vragen die je aan een voerfabrikant stelt

Is je echte doel ‘beter voer’ in plaats van ‘zelfgemaakt voer’? De Global Nutrition Committee van de WSAVA (World Small Animal Veterinary Association) raadt aan elke fabrikant deze vragen te stellen:

• Heb je een voltijds gekwalificeerde voedingsdeskundige in dienst, met een doctoraat in diervoeding of een specialisatie (ECVCN of vergelijkbaar)?
• Wie stelt jullie voer samen, en wat zijn hun kwalificaties?
• Worden jullie voeders getest met voedingsproeven, of samengesteld volgens de voedingsrichtlijnen van FEDIAF, de Europese branchevereniging voor diervoeding?
• Zijn de productielocaties van jullie zelf?
• Welke kwaliteitscontroles voeren jullie uit op grondstoffen en eindproducten?
• Kun je een volledige nutriëntenanalyse geven, en het aantal calorieën per gram?

Een bedrijf dat deze vragen niet kan beantwoorden, heeft je daarmee al iets nuttigs verteld. In Nederland valt diervoeding onder de Europese regels voor het in de handel brengen van diervoeders (Verordening (EG) 767/2009), met toezicht door de NVWA. Die regels gaan over etikettering en veiligheid; of een voer ook écht volledig is, lees je af aan de vermelding ‘volledig diervoeder’ en aan de antwoorden op de vragen hierboven.

Dezelfde vragen kun je overigens ook aan ons stellen. Onze supplementen worden gemaakt in Noord-Amerika onder GMP, en bij elke batch hoort een analysecertificaat (COA).

Veelgemaakte fouten bij zelf eten maken voor je hond

• Het supplement overslaan ‘omdat het allemaal echt eten is’. Juist in echt eten ontbreken zink, koper, calcium en vitamine D het vaakst.
• Hoeveelheden op het oog schatten. Een berekend dieet is een formule; als je het benadert, wordt het weer een onevenwichtig dieet. Gebruik een keukenweegschaal.
• Een pup behandelen als een kleine volwassen hond. De groei, zeker bij grote rassen zoals de Labrador, Duitse Herder of Berner Sennen, waar de calcium-fosforverhouding cruciaal is, is de minst vergevingsgezinde levensfase voor improvisatie.
• Toppers bovenop een volle kom geven. Dat levert ongemerkt maandenlang extra kilo’s op. Verminder de brokken als je iets toevoegt.
• Denken dat zelfgemaakt jeuk oplost. Alleen een gecontroleerd eliminatiedieet kan aantonen dat huidklachten met het voer te maken hebben.
• Te snel wisselen. Elke overstap op nieuw eten bouw je op over een week. Zo voorkom je dat je de spijsvertering onnodig belast.

Veelgestelde vragen

Zijn zelfgemaakte recepten voor hondenvoer veilig?

Recepten voor traktaties en toppers met eenvoudige, niet-giftige ingrediënten, samen onder 10% van de dagelijkse calorieën, zijn over het algemeen weinig riskant. Volledige maaltijden uit internetrecepten zijn op de lange termijn vaak onveilig: 95% van 200 onderzochte recepten had een tekort aan minstens één essentiële voedingsstof.

Kan ik mijn hond langdurig alleen kip met rijst geven?

Nee. Kip met rijst is een kortdurend licht dieet op advies van de dierenarts. Het heeft tekorten aan meerdere essentiële voedingsstoffen, waaronder calcium, en is niet geschikt als dieet voor de lange termijn.

Hoeveel zelfgemaakt eten geef ik mijn hond?

Als topper maximaal 10% van de dagelijkse calorieën, en dan geef je iets minder van het gewone voer. Voor een volledig zelfgemaakt dieet hangt de hoeveelheid af van de energiebehoefte van je hond en de samenstelling van het recept; die laat je berekenen door een veterinair voedingsspecialist.

Hoe kom ik aan een echt compleet zelfgemaakt recept?

Via een veterinair voedingsspecialist (bijvoorbeeld een ECVCN-diplomate), vaak op doorverwijzing van je eigen dierenarts, of via een online rekentool van een voedingsspecialist zoals BalanceIT. Reken erop dat het recept een specifiek supplement bevat.

Welk menselijk eten is giftig voor honden?

Xylitol, druiven en rozijnen, ui, knoflook, bieslook en prei, macadamianoten, chocolade, alcohol, rauw gistdeeg en veel zout. Vermoed je dat je hond iets hiervan heeft gegeten, bel dan direct je dierenarts of de spoeddienst.

Welk supplement geef ik bij zelfgemaakt hondenvoer?

Bovenop een volledige basis kiezen veel eigenaren voor het Pure Majesty Pets vloeibaar collageen (€29,95), dat je met de pipet door het eten roert, of het vloeibaar probioticum 3-in-1 (€31,95) bij een voerwissel. Beide worden gratis naar Nederland verzonden, zonder invoerrechten of btw bij levering (DDP). Een volledig zelfgemaakt dieet heeft daarnaast een berekende vitamine- en mineralenmix nodig.

Is zelfgemaakt eten beter dan commercieel hondenvoer?

Niet vanzelf. Een zelfgemaakt dieet dat door een veterinair voedingsspecialist is berekend en precies wordt gevolgd, kan uitstekend zijn. Een dieet op basis van een ongecontroleerd recept is meestal voedingskundig minder goed dan een volledig commercieel voer van een fabrikant die de WSAVA-vragen kan beantwoorden.

Bronnen

• Stockman J, Fascetti AJ, Kass PH, Larsen JA. Evaluation of recipes of home-prepared maintenance diets for dogs. JAVMA 2013;242(11):1500–1505 — PubMed
• Larsen JA, Parks EM, Heinze CR, Fascetti AJ. JAVMA 2012;240(5):532–538 — PubMed
• van Bree FPJ et al. Zoonotic bacteria and parasites found in raw meat-based diets for cats and dogs. Veterinary Record 2018 — PubMed
• LICG: voeding van de hond
• Merck Veterinary Manual: Food Hazards
• WSAVA Global Nutrition Committee: Guidelines on Selecting Pet Foods (2021)
• FEDIAF: voedingsrichtlijnen voor huisdiervoeding
• European College of Veterinary Comparative Nutrition (ECVCN)
• NVWA: diervoeder

Dit artikel is informatief en vervangt geen veterinair advies. Verander het dieet van je hond niet zonder overleg met je dierenarts als het om een pup, een drachtige of zogende teef, een senior of een hond met een vastgestelde aandoening gaat.