Kunnen honden menselijke probiotica nemen? Veilig of niet?

Elke hondeneigenaar met een potje probiotica in de keukenkast vraagt zich op een gegeven moment om elf uur 's avonds af, kijkend naar een hond met een rommelende buik: kunnen honden menselijke probiotica nemen? Het eerlijke antwoord is interessanter dan ja of nee: het hangt veel minder af van giftigheid en veel meer van de stamkeuze, de dosering en één specifiek ingrediënt dat een hond bij de spoedkliniek kan brengen. Zoek je een probioticum dat wel voor honden is gemaakt? Bekijk dan het vloeibare probioticum voor honden van Pure Majesty Pets (60 mL, €31,95, gratis verzonden naar Nederland).

Kunnen honden menselijke probiotica nemen zonder ziek te worden?

In de meeste gevallen schaadt één dosis van een eenvoudig, ongearomatiseerd menselijk probioticum een gezonde volwassen hond niet. Probiotica zijn levende bacteriën en verschillende geslachten uit producten voor mensen, zoals Lactobacillus, Bifidobacterium en Enterococcus, komen ook van nature voor in de darm van de hond. Acute vergiftiging door de bacteriën zelf is niet de realistische zorg.

De realistische zorgen zijn drie, op volgorde van belang: wat er verder in de capsule of gummy zit, of de stam ooit bij een hond is getest en of de dosering iets betekent voor een Chihuahua van 4,5 kg. “Veilig” en “nuttig” zijn twee aparte vragen, en menselijke probiotica scoren veel beter op de eerste dan op de tweede. Twijfel je nog of een supplement wel nodig is, lees dan eerst onze complete gids over probiotica voor honden.

Hoe verschilt de darm van een hond van die van een mens?

Honden en mensen delen de grote lijnen van een microbioom en op genniveau lijken ze verrassend veel op elkaar: een grote metagenoomstudie vond dat het microbioom van de hond qua genen sterk overlapt met dat van de mens en op voedingsverandering op vergelijkbare wijze reageert (Coelho et al., 2018).

De verschillen zitten in de samenstelling. Sequentie-onderzoek van hondenontlasting vindt telkens Fusobacteria als mede-dominante phylum bij honden, vaak 20 tot 40% van de reads, een niveau dat in een gezonde menselijke darm abnormaal zou zijn (Deng & Swanson, 2015). Honden hebben ook een korter, zuurder bovenste deel van het maag-darmkanaal en een snellere passage, waardoor minder levende organismen de reis overleven. En verschuivingen in specifieke hondenbacteriegroepen, niet in menselijke, hangen samen met spijsverteringsziekte bij honden (Suchodolski, 2016).

Het ecosysteem waar je menselijke capsule in terechtkomt, is dus niet het ecosysteem waarvoor hij is gemaakt. Dat is het hele argument in één zin, en daarom doet stamkeuze er meer toe dan het woord “probioticum” op een etiket. Onze hoofdgids over darmgezondheid bij honden werkt het hondenmicrobioom verder uit.

Menselijk of hondenprobioticum: wat verschilt er echt?

Vergelijk geen merken, maar de criteria die bepalen of een product iets voor je hond doet.

Welke probioticastammen zijn echt bij honden onderzocht?

Hier houdt het verschil tussen hondenstammen en menselijke stammen op een marketingverschil te zijn en wordt het een verschil in bewijs. Een handvol stammen heeft echte hondengegevens, en de resultaten zijn bemoedigend maar bescheiden, wat we liever zo zeggen dan het overdrijven.

• Bifidobacterium animalis AHC7: in een gecontroleerd onderzoek verkortte deze uit honden afkomstige stam de tijd tot herstel van acute idiopathische diarree van gemiddeld 6,6 naar 3,9 dagen en verminderde het aandeel honden dat metronidazol nodig had (Kelley et al., 2009). De stam is juist gekozen omdat hij uit een hond kwam.
• Enterococcus faecium SF68 (NCIMB 10415): de meest geciteerde hondenstam. In een dubbelblind, placebogecontroleerd asielonderzoek met 217 katten en 182 honden hadden katten die SF68 kregen significant minder episodes van diarree van twee dagen of langer; de honden in dezelfde studie lieten geen statistisch significant verschil zien (Bybee, Scorza & Lappin, 2011). Eerlijk gelezen: veelbelovend en veel gebruikt in diergeneeskundige producten, maar het bewijs bij honden voor deze stam is minder sterk dan zijn reputatie doet vermoeden.
• Preparaten met meerdere stammen: een probiotische interventie verkortte het verloop van acute gastro-enteritis bij honden in een gecontroleerd klinisch onderzoek (Herstad et al., 2010) en een product met meerdere stammen verschoof meetbaar de darmbacteriën en afweermarkers van de darm bij honden met idiopathische inflammatoire darmziekte (Rossi et al., 2014).

Wat dit alles niet ondersteunt: beweringen dat een probioticum allergie geneest, ziekte voorkomt of de dierenarts vervangt. Het huidige onderzoek bewijst dat niet. De verdedigbare positie is dat bepaalde stammen het spijsverteringscomfort kunnen ondersteunen en sommige periodes van acute diarree kunnen verkorten. Voor meer over de kwaliteit van de onderzoeken en de effectgroottes lees je wat het onderzoek echt laat zien over probiotica voor honden.

Is een menselijk probioticum veilig voor honden? Het xylitolprobleem

Dit is het ene echte, gedocumenteerde gevaar, en het heeft niets met de bacteriën te maken. Xylitol is een suikeralcohol waarmee suikervrije producten worden gezoet, en steeds vaker ook kauwvitamines, gummy-supplementen en gearomatiseerde poeders voor volwassenen. Bij honden veroorzaakt het een snelle, dosisafhankelijke insulineafgifte die binnen 30 tot 60 minuten een ernstige bloedsuikerdaling kan geven, met braken, zwakte, instorten of epileptische aanvallen. Hogere doses kunnen 24 tot 48 uur later acute leverschade geven (Merck Veterinary Manual, Xylitol Toxicosis in Dogs).

De drempel is laag. Een bloedsuikerdaling kan optreden bij ongeveer 0,1 g xylitol per kilogram lichaamsgewicht en leverschade is gemeld boven ongeveer 0,5 g/kg, hoeveelheden die bij een kleine hond gemakkelijk in een paar gummy-supplementen zitten. Lees de volledige ingrediëntenlijst en niet alleen de voorkant van het potje, en heeft je hond iets met xylitol ingeslikt, bel dan direct je dierenarts of de dichtstbijzijnde dierenkliniek. Wacht niet op symptomen.

Betekent het CFU-getal op het etiket iets?

Minder dan de meeste eigenaren denken, op beide markten. Toen onderzoekers 25 commerciële probiotica voor dieren kochten en kweekten, haalden maar 4 van de 15 producten met een specifieke claim over levensvatbare organismen die ook, en waren organismen op het etiket verkeerd gespeld bij ongeveer een derde van de producten die hun stammen noemden (Weese & Martin, 2011).

Daaruit volgen twee praktische conclusies. Eén: kiezen op alleen CFU-aantal is kiezen op het minst controleerbare getal op de verpakking. Twee: belangrijker is of de maker kan laten zien dat de batch is getest. Daarom is controle per batch, niet het CFU-getal op de voorkant, de vraag die je een merk moet stellen.

Het is ook de reden dat het vloeibare probioticum voor honden van Pure Majesty Pets zo is opgebouwd, en dit zijn etiketfeiten en geen slogans: een drielaagse formule met drie levende culturen (Saccharomyces boulardii, Bacillus coagulans en Bacillus subtilis), het prebiotische MOS uit gistcelwanden en gedeactiveerde gistcelwandcomponenten met MOS en bètaglucanen, plus tributyrine als bron van butyraat, in een MCT-oliebasis. Het wordt gemaakt in Noord-Amerika met een certificaat van analyse bij elke batch en wordt geleverd in een fles van 60 mL met pipet. Alleen bacteriën zonder voedsel erbij is de vaker voorkomende en zwakkere aanpak.

Dosering: volg de gebruiksaanwijzing op het etiket. Schud de fles goed, meet de portie met de pipet en dien hem over het eten.

Het formaatargument is even concreet: een vloeistof verdeelt zich direct door het voer, vraagt geen kauwen en geen pil verstoppen en laat je de portie met een pipet nauwkeurig afmeten, precies wat een menselijke capsule niet kan. Wil je de formaten naast elkaar zien, lees dan onze vergelijking van de beste probioticavormen voor honden: vloeistof, poeder of kauwsnoepjes en waarom vloeibare probiotica-druppels de culturen makkelijker verdelen. Het hele assortiment staat in de collectie probiotica voor honden.

En yoghurt of kefir in plaats daarvan?

Gewone yoghurt is het klassieke antwoord uit de keukenkast, en niet eens een slecht antwoord, maar het is een zwak probioticum. De lactaseproductie daalt bij honden sterk na het spenen, dus veel volwassen honden verdragen zuivel slecht en reageren op een flinke portie met gas of zachte ontlasting. Fermentatie verlaagt het lactosegehalte van yoghurt en kefir enigszins, en daarom worden kleine hoeveelheden gewone, ongezoete yoghurt vaak verdragen. Wat je niet kunt sturen is de stam of de dosis, en gearomatiseerde of “light” yoghurts kunnen zoetstoffen bevatten, waaronder xylitol. De details staan in mogen honden probiotische yoghurt, en wie liever via voeding werkt, vindt tips in onze gids over een natuurlijk probioticum voor honden.

Wanneer bel je de dierenarts in plaats van naar een supplement te grijpen?

Een probioticum is ondersteunende zorg en geen diagnose, en in sommige situaties kost het pakken van het potje tijd die je hond niet heeft. Neem snel contact op met je dierenarts als je het volgende ziet:

• Diarree die langer dan 48 uur duurt, of elke diarree bij een pup
• Bloed in de ontlasting, zwarte teerachtige ontlasting of herhaald braken
• Lusteloosheid, instorten, bleek tandvlees of weigeren te drinken
• Een opgezette, pijnlijke of harde buik
• Snel gewichtsverlies of een hond die uitgedroogd lijkt (huid die blijft staan, droog tandvlees)
• Elke spijsverteringsklacht bij een hond met onderdrukte afweer, in chemotherapie of op langdurige steroïden: levende-organismensupplementen bespreek je dan met de dierenarts en begin je niet zelf
• Bekende of vermoede inname van xylitol: dit is een noodgeval

Pups, oudere honden, drachtige honden en honden met een chronische ziekte vragen allemaal een gesprek met je dierenarts voordat je een nieuw supplement start. Supplementen voor honden vallen in de EU onder de diervoederwetgeving (Verordening (EG) nr. 767/2009), waarover je meer vindt bij de NVWA.

Veelgemaakte fouten van hondeneigenaren

• Een gearomatiseerd menselijk probioticum geven. Gummies, kauwtabletten en gezoete poeders zijn precies waar xylitol zich verstopt. Gebruik je in nood een product voor mensen, dan moet het puur en ongearomatiseerd zijn.
• Alleen op CFU-aantal kopen. Het getal is het minst geverifieerde cijfer op het etiket, en een hoog aantal van een niet-geteste stam is niet beter dan een bescheiden aantal van een stam die bij honden is onderzocht.
• Stoppen met antibiotica omdat de ontlasting verbetert. Kort een voorgeschreven antibioticakuur nooit zelf in. Houd het probioticum een paar uur uit de buurt van de antibioticadosis; meer daarover lees je in probiotica voor honden na antibiotica.
• Elke twee weken van product wisselen. Probiotica ondersteunen de darm zolang ze worden gegeven; steeds wisselen betekent dat je nooit ziet of iets werkte.
• Een supplement als diagnose behandelen. Aanhoudende spijsverteringsklachten verdienen onderzoek en geen langere supplementproef.
• Op het oog doseren. Een hond van 4,5 kg en een hond van 40 kg hebben niet dezelfde hoeveelheid van wat dan ook nodig.

Hoe ziet een realistische tijdlijn eruit?

Eerlijke verwachtingen zijn nuttiger dan beloftes van transformatie. Gebaseerd op de opzet van hondenstudies en wat eigenaren doorgaans melden:

Waar koop je een probioticum voor je hond in Nederland?

Rechtstreeks bij Pure Majesty Pets. Het vloeibare probioticum voor honden kost €31,95 en wordt gratis naar Nederland verzonden. Je betaalt geen invoerrechten of btw bij levering, want alles is vooraf betaald (DDP). Gemaakt in Noord-Amerika volgens GMP, met een certificaat van analyse (COA) per productiebatch.

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn hond menselijke probiotica uit de drogist of apotheek geven?

Eén dosis van een gewoon, xylitolvrij menselijk probioticum schaadt een gezonde volwassen hond waarschijnlijk niet, maar het is geen goed plan voor de lange termijn. De stammen zijn gekozen voor de menselijke spijsvertering en de capsule is gedoseerd voor een volwassen mens. Een product voor honden gebruikt stammen met hondengegevens en laat je op het gewicht van je hond doseren. Overleg met je dierenarts voordat je iets doorlopends start.

Is een menselijk probioticum veilig voor honden met een gevoelige maag?

Het kan worden verdragen, maar het is het verkeerde hulpmiddel voor een hond die al maag-darmklachten heeft. Gevoelige of terugkerende spijsverteringsproblemen verdienen eerst onderzoek door de dierenarts, omdat een probioticum een patroon kan maskeren dat het waard is om te diagnosticeren. Vindt je dierenarts een probioticum gepast, dan is een formule voor honden op gewicht gedoseerd de beter gecontroleerde keuze.

Wat is het verschil tussen probioticastammen voor honden en voor mensen?

Beide gebruiken vergelijkbare geslachten, maar de specifieke stammen verschillen. Producten voor honden gebruiken vaak stammen uit honden of stammen die bij honden zijn onderzocht, zoals Bifidobacterium animalis AHC7 of Enterococcus faecium SF68 (NCIMB 10415). Producten voor mensen gebruiken stammen die bij mensen zijn gevalideerd. Omdat de werking van probiotica stamspecifiek is, gaat bewijs van de ene soort niet automatisch over op de andere.

Is bewezen dat Enterococcus faecium SF68 werkt bij honden?

Het is de meest onderzochte stam bij gezelschapsdieren, maar het bewijs is gemengd en niet overtuigend. In het bekende asielonderzoek hadden katten die SF68 kregen significant minder langdurige diarree-episodes, terwijl de honden in dezelfde studie geen statistische significantie bereikten (Bybee et al., 2011). De stam wordt veel gebruikt in diergeneeskundige producten en het onderzoek suggereert dat hij de stabiliteit van de spijsvertering kan ondersteunen, maar een gegarandeerd resultaat is het niet.

Hoeveel probioticum heeft een hond nodig?

Dat hangt af van het product en het gewicht van je hond, en juist daarom zijn etiketten voor mensen onbruikbaar. Volg het doseeradvies voor honden op het product; bij vloeistoffen schaal je de hoeveelheid eenvoudig op of af naar lichaamsgewicht in plaats van capsules te splitsen.

Kunnen probiotica een hond met diarree helpen?

Het onderzoek suggereert dat bepaalde stammen die bij honden zijn onderzocht periodes van acute, ongecompliceerde diarree kunnen verkorten en het herstel ondersteunen. Het is ondersteunende zorg en geen vervanging voor diagnose door de dierenarts. Diarree met bloed, ernstige diarree, diarree die langer dan 48 uur duurt of diarree bij een pup of zieke hond vraagt om een dierenarts en niet om een supplement.

Ga bij ernstige of aanhoudende klachten naar je dierenarts. Dit artikel is informatief en vervangt geen veterinair advies. Probiotica kunnen de spijsvertering en afweer ondersteunen, maar zijn niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen. Overleg altijd met je dierenarts voordat je een nieuw supplement start, zeker bij pups, oudere honden, drachtige honden, honden met onderdrukte afweer of honden met een onderliggende aandoening. Vermoed je xylitolinname, neem dan direct contact op met je dierenarts of een dierenkliniek.

Bronnen

• Coelho LP, Kultima JR, Costea PI, et al. Similarity of the dog and human gut microbiomes in gene content and response to diet. Microbiome. 2018;6:72.
• Deng P, Swanson KS. Gut microbiota of humans, dogs and cats: current knowledge and future opportunities and challenges. Br J Nutr. 2015;113(S1):S6-S17.
• Suchodolski JS. Diagnosis and interpretation of intestinal dysbiosis in dogs and cats. Vet J. 2016;215:30-37. PubMed
• Kelley RL, Minikhiem D, Kiely B, et al. Clinical benefits of probiotic canine-derived Bifidobacterium animalis strain AHC7 in dogs with acute idiopathic diarrhea. Vet Ther. 2009;10(3):121-130. PubMed
• Bybee SN, Scorza AV, Lappin MR. Effect of the probiotic Enterococcus faecium SF68 on presence of diarrhea in cats and dogs housed in an animal shelter. J Vet Intern Med. 2011;25(4):856-860.
• Herstad HK, Nesheim BB, L’Abée-Lund T, et al. Effects of a probiotic intervention in acute canine gastroenteritis: a controlled clinical trial. J Small Anim Pract. 2010;51(1):34-38. PubMed
• Rossi G, Pengo G, Caldin M, et al. Comparison of microbiological, histological, and immunomodulatory parameters in response to treatment with either combination therapy with prednisone and metronidazole or probiotic VSL#3 strains in dogs with idiopathic inflammatory bowel disease. PLoS ONE. 2014;9(4):e94699. PubMed
• Weese JS, Martin H. Assessment of commercial probiotic bacterial contents and label accuracy. Can Vet J. 2011;52(1):43-46.
• Merck Veterinary Manual. Xylitol Toxicosis in Dogs. Toxicology, Food Hazards.