Artrose bij je hond herkennen: checklist met vroege signalen

De meeste honden gaan niet als eerste manken. Ze worden stiller, nemen de trap tree voor tree en vragen niet meer om het avondrondje, en wij denken: hij wordt gewoon ouder. De symptomen van artrose bij honden zijn gedragsveranderingen, lang voordat ze opvallend worden, en daarom wordt artrose meestal laat ontdekt. In deze gids lees je waar je thuis op let, hoe je het bijhoudt, wanneer het tijd is voor de dierenarts en hoe je de gewrichten van je hond daarna het best ondersteunt.

Wat gebeurt er in een gewricht met artrose?

Artrose (osteoartritis, ook wel degeneratieve gewrichtsaandoening genoemd) is meer dan ‘slijtage’. Het gewrichtskraakbeen, de gladde laag op de botuiteinden, wordt dunner en ruwer. Het gewrichtskapsel en het slijmvlies aan de binnenkant raken ontstoken, en de gewrichtsvloeistof die het kraakbeen smeert en voedt, wordt dunner. Het kapsel verdikt en het lichaam vormt kleine botwoekeringen (osteofyten) aan de randen van het gewricht. Bij honden gaat het vooral om de heup, de knie, de elleboog en de schouder (Johnston, 1997).

Voor het herkennen zijn twee dingen belangrijk. Ten eerste heeft kraakbeen zelf geen zenuwen: de pijn komt uit het ontstoken kapsel en het bot eronder. Daarom komt het ongemak geleidelijk en wisselend. Ten tweede wordt artrose langzaam erger. Het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) noemt artrose een van de belangrijkste oorzaken van langdurige pijn bij honden, en waarschuwt dat het juist door dat sluipende verloop zo moeilijk te herkennen is. In een groot onderzoek in de eerstelijnsdierenartspraktijk had per jaar 2,5% van de honden artrose in de poten, met een hoger risico bij honden ouder dan acht jaar, zwaardere honden, gecastreerde honden en gevoelige rassen zoals de Labrador en de Golden Retriever (Anderson et al., 2018). Veel gevallen worden nooit vastgelegd, omdat eigenaren ‘ouderdom’ zien in plaats van pijn. Meer over de bouw van gewrichten lees je in onze complete gids over gewrichten en heupen bij honden.

Wat zijn de eerste symptomen van artrose bij een hond?

Vroege signalen zijn dingen die wegvallen, niet dingen die erbij komen. Je hond doet net iets minder van wat hij altijd deed. Het patroon dat je alert moet maken, is stijfheid na rust die beter wordt met rustig bewegen: de eerste twee minuten na het opstaan stijf en met kleine pasjes, en aan het eind van de straat loopt hij weer soepel. Op koude, natte ochtenden, en die hebben we in Nederland genoeg, is dat vaak extra duidelijk.

Andere stille signalen: de trap nemen in plaats van op de bank springen, even stilstaan en kijken voordat hij de auto in springt, de onderste traptree als opstapje gebruiken, meer slapen en in een andere houding liggen, een favoriet spelletje na twee keer gooien opgeven in plaats van na tien keer, met het gewicht naar voren staan (weg van de achterhand) en liever over het gras lopen dan over de gladde houten vloer in de gang.

Het LICG wijst op nog iets belangrijks: een hond die iets heel graag doet, doet dat soms toch, ondanks de pijn. Dat hij nog achter zijn bal aan rent, betekent dus niet dat hij geen artrose heeft. Vaak is hij daarna juist stijver.

Vroege en gevorderde symptomen van artrose: wat verandert er?

Je dierenarts heeft meer aan een beschrijving per fase dan aan één woord als ‘mank’. Gebruik deze tabel om te zien waar je hond staat.

Heeft mijn hond artrose? De checklist met 10 punten voor thuis

Houd dit twee weken bij, steeds op dezelfde momenten van de dag, en schrijf het op. Een filmpje is nog beter: dertig seconden waarin je hond uit zijn mand opstaat en dertig seconden waarin hij van de camera wegloopt, is voor je dierenarts heel bruikbaar materiaal.

• De ochtendstart. Let op de eerste tien stappen na een lange nacht. Eerst stijf en dan soepeler? Noteer het.
• Na een dutje. Stijfheid na een middagslaapje is hetzelfde signaal en wordt makkelijker gemist.
• De trap, op en af. Naar beneden is vaak moeilijker dan naar boven. Let op een gebukte, remmende houding.
• De springtest. Bank, bed, auto: aarzelt je hond, zet hij zich opnieuw schrap of vraagt hij om hulp?
• Kreupel na rust. Manken dat pas de dag na een lange wandeling opvalt, is een klassiek artrosepatroon.
• Likken aan gewrichten. Controleer heupen, knieën en ellebogen op natte vacht of bruine speekselvlekken.
• Gladde vloeren. Uitglijden, spreidende poten of tegels en laminaat liever vermijden.
• Spieren links en rechts. Strijk met beide handen over de dijen. Is één kant duidelijk zachter of dunner, dan is dat belangrijk.
• Spelen en begroeten. Een kortere begroeting, minder vaak met speelgoed komen, een spelletje dat eerder stopt.
• Reactie op aanraking. Terugtrekken, verstijven, het hoofd omdraaien of over de lippen likken als je een bepaalde plek aanraakt. Forceer nooit een pijnlijk gewricht.

Zie je drie of meer van deze punten twee weken lang steeds terug, maak dan een afspraak bij de dierenarts. Begin ondertussen met een goede dagelijkse basis: een gezond gewicht, rustige, regelmatige wandelingen en een gewrichtssupplement voor honden met 17 actieve stoffen.

Wat jij thuis ziet en wat de dierenarts meet

Wat jij als eigenaar ziet, is geen bewijs van de tweede rang: het is officieel bewijs. Er bestaan gevalideerde vragenlijsten juist omdat jij dingen ziet die in een consult van tien minuten niet opvallen. De Canine Brief Pain Inventory (CBPI), de Liverpool Osteoarthritis in Dogs-vragenlijst (LOAD) en de Helsinki Chronic Pain Index (HCPI) worden allemaal door de eigenaar ingevuld en zijn onderzocht bij honden met artrose (Walton et al., 2013). Vraag je dierenarts of de praktijk er een gebruikt: dan heb je een startscore om later opnieuw mee te vergelijken.

Wanneer ga je met je hond naar de dierenarts?

De diagnose artrose stelt de dierenarts, punt. Onder meer omdat verschillende aandoeningen erop lijken en heel anders worden behandeld. Een gescheurde voorste kruisband geeft plotseling, vaak ernstig manken op een achterpoot waarop de hond niet meer staat, en vraagt meestal om een operatie. De ziekte van Lyme en andere door teken overgedragen infecties kunnen wisselend manken geven met koorts en lusteloosheid; let daar vooral op in het tekenseizoen na wandelingen in bos en duinen. Panosteïtis geeft verspringende pijn in de poten bij jonge honden van grote rassen. Ook immuungemedieerde polyartritis, een hernia en bottumoren (osteosarcoom, vaak bij schouder, pols of knie) kunnen zich als manken voordoen. Met röntgenfoto’s, onderzoek en jouw verhaal maakt de dierenarts het onderscheid. Meer over plotseling manken lees je in onze gids over een hond die mank loopt.

Bel direct je dierenarts bij: plotseling ernstig manken of een poot die niet meer belast wordt; een warm, opgezwollen gewricht; manken met koorts, lusteloosheid of minder eetlust; janken, afschermen of happen bij aanraking; zichtbaar spierverlies; een harde zwelling bij een gewricht; neurologische signalen zoals een poot die omklapt of wordt meegesleept; of stijfheid die langer dan een paar dagen aanhoudt. En geef nooit pijnstillers voor mensen: ibuprofen, naproxen en paracetamol zijn giftig voor honden.

Artrose bij je hond ondersteunen: wat werkt?

Eerst de diagnose, dan de aanpak. Een gezond gewicht en regelmatige, rustige beweging hebben het sterkste bewijs, naast wat je dierenarts voorschrijft. Over medicijnen lees je meer in onze artikelen over medicijnen bij artrose bij honden en Librela voor honden, en praktische tips vind je in je hond met artrose thuis helpen.

Voor supplementen is het bewijs het sterkst voor omega-3: de grootste systematische review tot nu toe, met 72 studies, vond een duidelijk pijnstillend effect van omega-3-verrijkte voeding en omega-3-supplementen (Barbeau-Grégoire et al., 2022). Ongedenatureerd type II-collageen (UC-II) liet in gecontroleerd onderzoek bij honden minder pijn bij inspanning zien (D’Altilio et al., 2007). Glucosamine en chondroïtine zijn de bekendste ingrediënten; het onderzoek bij honden wijst op voordeel voor een deel van de honden. Hoe ze werken lees je in glucosamine en chondroïtine voor honden.

Het beste gewrichtssupplement voor een hond met artroseklachten

Waarom zou je drie losse potjes kopen als het in één kauwsnack kan? Onze gewrichtskauwsnacks voor honden zijn onze nummer 1 voor stijve gewrichten, omdat ze de ingrediënten met het meeste onderzoek combineren in één zachte, koud geëxtrudeerde kauwsnack. Waar veel gewrichtssupplementen twee of drie actieve stoffen bevatten, staan er bij ons 17 op het etiket:

• De basis: glucosamine HCl, chondroïtinesulfaat en MSM.
• Uit het onderzoek: ongedenatureerd type II-collageen (UC-II), groenlipmossel en eierschaalmembraan.
• Voor een soepel gewricht: hyaluronzuur, kurkuma-extract, Boswellia serrata, gember en quercetine.
• Extra ondersteuning: bosbes, druivenpitextract, mangaangluconaat, pompoen, probiotica en zwarte peper, die de opname van kurkuma ondersteunt.

Je geeft ze als snoepje, dus geen gedoe met poeders of tabletten. De dagportie hangt af van het gewicht van je hond:

Eet je hond liever geen kauwsnacks of is hij kieskeurig? Dan is de vloeibare glucosamine voor honden (€29,95) een prima alternatief: glucosamine, chondroïtine en MSM al opgelost, die je met de pipetwijzer op de fles op gewicht doseert, door het voer of direct in de bek. En wil je het bindweefsel extra ondersteunen, combineer de kauwsnacks dan met ons vloeibaar collageen voor honden (€29,95, 4,6/5 op basis van 1.085 beoordelingen), met per portie van 2 mL ± 462 mg gehydrolyseerd collageen type I en III plus 40 mg ongedenatureerd type II.

Alle producten worden gemaakt in Noord-Amerika onder GMP, met een analysecertificaat (COA) bij elke batch. Je bestelling wordt gratis naar Nederland verzonden en komt DDP aan: geen invoerrechten of btw bij levering, alles is al betaald. Twijfel je over het juiste moment om te beginnen, lees dan wanneer begin je met een gewrichtssupplement of onze vergelijking van de beste gewrichtssupplementen voor honden.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste symptomen van artrose bij een hond?

Het eerste signaal is meestal stijfheid na rust die wegtrekt zodra je hond warm gelopen is, samen met aarzelen bij de trap of voor een sprong en iets kortere wandelingen. Meer slapen en minder spelen komen vaak eerder dan zichtbaar manken.

Hoe weet ik of mijn hond artrose heeft of gewoon ouder wordt?

Ouder worden alleen geeft geen vast patroon van stijfheid na rust, tegenzin bij de trap en activiteiten die wegvallen. Zie je drie of meer veranderingen twee weken lang, dan is gewrichtspijn waarschijnlijker dan ouderdom. De dierenarts kan het met onderzoek en röntgenfoto’s bevestigen.

Op welke leeftijd krijgen honden artrose?

Het risico stijgt duidelijk na het achtste levensjaar, maar grote rassen en honden met heup- of elleboogdysplasie, een oude kruisbandblessure of overgewicht kunnen al op middelbare of zelfs jonge leeftijd klachten krijgen. Het LICG noemt onder meer de Labrador, Golden Retriever, Duitse Herder, Rottweiler en Berner Sennenhond als rassen met meer risico.

Kan een hond artrose hebben zonder te manken?

Ja. Zijn beide heupen of beide ellebogen aangetast, dan belast de hond ze gelijk en zie je geen manken. Minder activiteit, moeite met opstaan en een andere houding zijn dan de enige zichtbare signalen.

Welk supplement is het beste voor een hond met artroseklachten?

Wij raden de Pure Majesty Pets gewrichtskauwsnacks aan: 17 actieve ingrediënten, waaronder glucosamine, chondroïtine, MSM, UC-II-collageen, groenlipmossel en hyaluronzuur, in één zachte kauwsnack. Ze kosten €49,95 en worden gratis naar Nederland verzonden, zonder invoerrechten of btw bij levering.

Is artrose bij honden te genezen?

Nee. Verloren kraakbeen en botwoekeringen gaan niet meer weg, dus artrose is niet te genezen. Een gezond gewicht, passende beweging, zorg van de dierenarts en dagelijkse gewrichtsondersteuning helpen je hond wel om zo comfortabel en beweeglijk mogelijk te blijven.

Bronnen

• LICG: Artrose bij honden
• Anderson KL et al. (2018), Prevalence, duration and risk factors for appendicular osteoarthritis in a UK dog population under primary veterinary care, Scientific Reports 8:5641
• Barbeau-Grégoire M et al. (2022), A 2022 systematic review and meta-analysis of enriched therapeutic diets and nutraceuticals in canine and feline osteoarthritis, International Journal of Molecular Sciences 23(18):10384
• Walton MB et al. (2013), Evaluation of construct and criterion validity for the Liverpool Osteoarthritis in Dogs (LOAD) clinical metrology instrument, PLoS One 8(3):e58125
• D’Altilio M et al. (2007), Therapeutic efficacy and safety of undenatured type II collagen singly or in combination with glucosamine and chondroitin in arthritic dogs, Toxicology Mechanisms and Methods 17(4):189–196
• Johnston SA (1997), Osteoarthritis: joint anatomy, physiology, and pathobiology, Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice 27(4):699–723